SON HABERLER :
Vali Yazıcı: Mavi vatanı korumaya devam edeceğiz Kar üzerinde resim yaptılar   Alanya'da satılık 1+1 daire İcradan satılık villa Başkan Böcek'ten anlamlı kutlama
Pandemide kent planlamayı yeniden düşünmek ve Antalya için öneriler
Antalya Ekspres

Kent, belirli bir alanda belirli bir nüfus büyüklüğüne ve yoğunluğuna ulaşmış olan, insanların barınma, çalışma, ulaşım ve dinlenme fonksiyonlarına cevap veren, çevresine oranla bir merkez oluşturan, toplama ve dağıtım merkezi olarak tarımsal ve tarımsal olmayan (sanayi-hizmet) faaliyetlerin tümünün kontrol yeri olan yasal bir yerleşim birimidir. Kentler, Avrupa Birliği Kentsel Çevre Tematik Stratejisinde belirtildiği üzere, çevresel, ekonomik ve sosyal konuların en güçlü şekilde buluştuğu alanlardır. Dünya Sağlık Örgütü’nün 11 Mart 2020 ‘de yeni koronovirüs salgınını pandemi olarak tanımlaması üzerine yaşamımızın her alanında önemli bir değişim olmuştur. Tarih boyunca görülen afetler ve salgınlar; genel olarak oluş zamanı, süresi, büyüklüğü ve şiddeti bakımından baştan kesin olarak bilinemeyen, kestirilemeyen olgulardır. Bu süreçte en çok kayıpların ortaya çıktığı yerler, kentsel yerleşim mekanları ve yapılaşmış alanlardır. Çünkü en genel tanımla afetlerin, insanlar için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal yaşamı ve insan faaliyetlerini durdurarak veya kesintiye uğratarak toplulukları etkileyen doğal, teknolojik veya insan yapısı kökenli olaylar olduğu dikkate alınırsa, temel etki alanının insanların yerleşim alanı olan kentleşmiş ve yapılaşmış alanlar olduğu açıkça görülür. Bu nedenle kentsel yerleşmelerin ve yapılaşmanın kararları başlangıçtan itibaren afetlere ciddiyetle duyarlı olmak ve onlara göre tasarlanmak ve inşa edilmek durumundadır. Planlama, kavramsal olarak belirlenen bir hedefe ulaşabilmek amacıyla harekete geçmeden önce yapılan hazırlıklar, karar verme, seçim yapma sürecidir. Planlama gelecek için, geleceğe yönelik bir tahmin işlemidir. Dolayısıyla içinde bulunduğumuz pandemi sürecinde kentimizdeki planlamayı her ölçekte tekrar düşünmeye, sağlıklı ve sürdürülebilir bir kent olma yolunda kentimiz için öncelikleri belirlemeye ve gelecek için kararlar almaya ihtiyaç bulunmaktadır. Antalya kenti sahip olduğu zengin tarihsel, doğal, kültürel ve ekolojik özellikleriyle ülkemizin en popüler turizm kentlerinden birisidir. Kent son yıllarda kentleşmeye bağlı olarak hızlı bir değişim geçirmekte, alansal olarak büyümekte, nüfusu hızlı bir şekilde artmaktadır. Antalya kentinde 2019 yılı verilerine göre nüfusu 2.511.700’e yükselmiş ve kentte 15.644.108 yabancı turist konaklamıştır. Doğal ve kültürel kaynak potansiyeli yüksek bir kent olan Antalya’da turizmin gelişmesini sağlamanın yolu sürdürülebilir turizm politikalarının oluşturulması ve planlama stratejilerinin gerçekleşmesi ile mümkün olacaktır. Antalya’nın gelecekte turizmde sürdürülebilir bir şekilde gelişmesi doğal kaynak değerlerinin sürdürülebilirliği ile doğru orantılı olduğu unutulmamalıdır. Antalya’nın sürdürülebilir gelişimini sağlamak birçok noktada doğru stratejilerin hayata geçirilmesi ile mümkündür. Yerleşmelerin doğal çevre, insani çevre ve yapay çevre ile oluşan ve her birinin bir diğeri ile etkileşim içinde gelişmiş olduğu durum, sorunların çözülmesinde tek yönlü bir yaklaşımın yeterli olmayacağını ortaya koymaktadır. Bu bakımdan her çalışma konusunun çok yönlü bir bakış açısına ve katılımcılığa ihtiyacı bulunmaktadır. Aşağıda Antalya için belirlenen önceliklerin her konusu ayrı ayrı tartışılması gereken konulardır.

1. ANTALYA KENTİNİN VİZYON VE STRATEJİLERİNİN DEĞİŞEN TEKNOLOJİ VE DEĞİŞEN İHTİYAÇLAR DOĞRULTUSUNDA YENİDEN BELİRLENMESİ GEREKMEKTEDİR.

12.11.2012 tarihinde kabul edilen 6360 Sayılı “On dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” la birlikte Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları 19 ilçeyi kapsayacak şekilde değişikliğe uğrayarak il mülki sınırı haline gelmiştir. Antalya kentinin bilimsel ve teknik verilerle şekillenecek, 19 ilçeyi kapsayacak Antalya ilinin geleceğini yani vizyonunu ortaya koyacak, bütüncül, kararlı üst ölçekli kent planlama politikalarına ihtiyaç vardır. Antalya kenti planlama alanı içerisinde çok farklı statüde alan bulunmaktadır. Farklı kanun ve yönetmeliklere tabi ve farklı onama statüleri olan alanlarda bir plan bütünlüğünden bahsetmek mümkün değildir. Dolayısıyla kentin tarım, turizm, sanayi, ekonomi, kültürel, sosyal, mekansal gelişmesine yönelik stratejileri ve hedefleri net olarak belirlenmesine ve bu hedeflere ulaşılabilmek için eylem planları kentin tüm dinamikleriyle birlikte oluşturulmasına, projeler geliştirilmesine ve kent planlarıyla entegrasyonun sağlanmasına ihtiyaç vardır. Kentsel planlamalarda kamu yararının, şehircilik ilke ve esaslarına uygun plan kararlarının üretilmesi esas teşkil etmelidir. Antalya’da Kırsalda Kalkınmayı sağlayacak Kırsal Alan Planlaması anlayışına ve yöntemlerine aynı zamanda Kırsal Turizm Stratejilerine ve Projelerine ihtiyaç bulunmaktadır. Kırsal Kalkınmada öncü ve önemli sektörlerden birisi kırsal turizmdir. Kırsal turizmin il bütününde farklı sektörlerin birlikteliğiyle belirli ilkeler ve stratejiler çerçevesinde sürdürülebilir planlama yaklaşımıyla bilinçli bir şekilde planlanmalı ve uygulanabilir projelerle hayata geçirilmelidir.

2. GÜVENLİ BİR ULAŞIM SİSTEMİ VE TRAFİK YAPISI OLUŞTURULMALIDIR.

Ülkemizde, kentlerin hızlı büyümesi ve gelişmesi, nüfus artışı ve göç, kentsel alan kullanımlarında farklılaşmaya neden olmakta, sosyal, ekonomik, çevresel koşulların değişmesi, ulaşım taleplerini etkilemekte plansız gelişen ulaşım yapısı çevresel ve sağlık sorunlarına neden olmaktadır. Antalya ili TÜİK 2019 yılı Motorlu Kara Taşıtları İstatistiklerine göre Türkiye’de “trafiğe kayıtlı araç sayısı” bakımından toplam 1.088.983 adet taşıt sayısı ile İstanbul, Ankara ve İzmir’den sonra dördüncü sırada ayrıca 287.052 adet motosiklet sayısı ile İstanbul ilinden sonra ikinci sırada yer almaktadır. Kentimizde üst ölçekli planlama kararlarına uygun ve şehir planlama çalışmalarında belirlenen arazi kullanım kararlarıy
la uyumlu ve yeni gelişme alanlarını destekleyen kent planlarında önerilen projeksiyon nüfus hedefi doğrultusunda kenti geleceğe taşıyacak ulaşım ana planı ve stratejilerinin oluşturulması gerekmektedir. Doğal afetlere dayanıklı, çevreyi kirletmeyen, enerji tasarrufu sağlayan ekonomik, güvenilir, uygulanabilinir ve sürdürülebilir bir ulaşım sisteminin kurulması kentlerin geleceği için büyük önem taşımaktadır. Antalya kenti de Ulaşım Ana Planı hedefleri doğrultusunda, ilçelere erişimin arttırılmasını sağlamak, toplu taşımayı yaygınlaştırmak ve geliştirmek, yaya öncelikli trafik kültürünün yerleşmesini sağlamak, Otopark politikaları oluşturmak, toplumun her kesiminin kadın, erkek, yaşlı, genç, engelli, dezavantajlı bireylerin ulaşımdan eşit, güvenilir olarak yararlanması ve hizmetlere erişilebilirliğin sağlanması için gerekli düzenlemelerin yapılması yasal bir zorunluluk olarak görülmelidir. Ayrıca pandemi döneminin devam edeceği düşünüldüğünde toplu taşımada yeni düzenlemelere ihtiyaç bulunmaktadır. Bisiklet yollarının kent içinde sürekliliğinin sağlanması gerekmektedir. Bisiklet yolları oluşturulurken yol altyapısı dikkate alınmalıdır. Bisikletin bir ulaşım türü olarak kent ulaşımında teşvik edilecek düzenlemelerin yapılması, bir ulaşım stratejisi olarak benimsenmesi ve bisiklet kültürünün oluşturulmasına yönelik projelerin ve düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.

3. YEREL DEĞERLERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SAĞLANMALI, KENT KÜLTÜRÜ VE KENTSEL KİMLİK YAŞATILMALI GELİŞTİRİLMELİDİR.

“Yaşadığı şehrin tarihini bilmeyenler maalesef onu sadece tüketeceklerdir” sözü çok değer verdiğim bir sözdür. Bu anlamda özellikle yerel değerlerin sürdürülebilirliği ve gelecek kuşaklara tanıtımı büyük önem taşımaktadır. Kentler kendi belleklerini, kendi kültürel miraslarını ortaya koyacak kent müzeleri ve kent belleği arşivleri oluşturmalıdır. Kentsel sit alanları korunarak yaşatılmalı kent merkezlerini canlandıracak projeler hayata geçirilmelidir. Bu kapsamda kent merkezinde Antalya’nın en eski mahalleleri olan Kaleiçi, Balbey ve Haşimişcan mahallelerinin sorunlarının çözümüne yönelik uygulanabilir planlama çalışmaları ve projeleri hayata geçirilmelidir.

4. KENTSEL YAŞAM KALİTESİNİN EN ÖNEMLİ GÖSTERGESİ YEŞİL ALAN VARLIĞINI VE KALİTESİNİ ARTTIRMAKTIR.

Kontrollü birliktelikler, sadeleşen hayatlar, doğa ile daha barışık yaşama isteği. Pandeminin bizdeki en önemli yansımalarını kent yaşamında yeşil alanların kullanımında ve yeşil alanlara olan ihtiyaçların artmasında görmekteyiz. Her zaman ifade ettiğimiz gibi kentlerde yaşam kalitesini yükseltmenin temel göstergelerinden biri yeşil alan varlığı ve kalitesini arttırmaktır. Antalya kenti açık-yeşil alanlarının bir sistem dahilinde planlanması ve hayata geçirilmesi gerekmektedir. Antalya kenti yeşil alanlarına yönelik yurtdışında birçok örneği bulunan kentsel yeşil alan strateji rehberleri hazırlanmalıdır. Açık ve yeşil alan varlığını arttırıcı çalışmalar yapılmalı günümüzde kişi başına düşen aktif yeşil alan miktarı arttırılmalı, yeşil alan sürekliliği sağlanmalı, yeşil alanların herkes için erişilebilir olması için yeni yeşil alanların günümüz ihtiyaçlarına yönelik tasarlanması gerekmektedir.

5. NÜFUS YOĞUNLUĞUNU ARTTIRICI PLAN DEĞİŞİKLİKLERİ VE REVİZYONLARI YAPILMAMALIDIR. ALT MERKEZLER OLUŞTURULMALI SOSYAL VE TEKNİK DONATI STANDARTALARI NÜFUSUN İHTİYACI ORANINDA SAĞLANMALIDIR. ÖZELLİKLE KAMUSAL ALANLARIN TİCARETE DÖNÜŞTÜRÜLMESİYLE YARATILAN PLANSIZ TİCARETİN OLUŞTURULMASI ÖNLENMELİDİR.

Kentsel yoğunluk yönetimini yeniden düşünmek ve kurgulamak da pandemi dünyasında kentler ve kentlilerin uzun süre hayatta kalmaları için bir anahtar kavram olduğu pandeminin yayılma hızının yoğunluk kavramlarıyla ilişkili olduğu çeşitli yayınlarda dile getirilmiştir. Dolayısıyla kentimizde nüfus yoğunluğunu arttırıcı plan değişikliklerinden ve revizyonlarından uzak durulması gerekmektedir. Plan bütünlüğünü, plan ana kararlarını sürekliliğini, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozacak, yerleşmelerin özelliğine uygun olmayan plan değişiklikleri yapılmamalıdır. Mevcut durumda kentin sosyal ve teknik donatı alanları yeterli değildir. Nüfus yoğunluğu arttırılarak bunun daha da yetersiz hale getirilmesi önlenmelidir. Kent planlama çalışmalarında alt merkezler oluşturulması ve bu alanlarda temel hizmetlerin oluşturulması, sosyal ve donatı alanların standartları sağlamasına yönelik düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Planlı ticaret ve istihdam politikaları oluşturulmalıdır. Plansız gelişen ticaret kamusal alan standartını düşürmekte, gelecekte ulaşım sıkıntıları oluşturmakta kentsel yaşam kalitesini olumsuz olarak etkilemektedir. Plan bütünlüğünü bozan yaklaşımlardan uzak durulmalıdır.

6. AKILLI KENT UYGULAMALARI YAYGINLAŞTIRILMALI, ANTALYA BİLGİ TEKNOLOJİLERİ ALTYAPISI GELİŞTİRİLMELİDİR.

Çeşitli kaynaklar kentlerin akıllı çalışma (smart working) sistemleri oluşturabildiği ve böyle bir kültürü oturtabildiği sürece akıllı kalmaya devam ederek, kentleri ve bölgeleri böyle bir krize karşı dirençli hale getirilebileceğini belirtmektedir. Hepimiz yaşadığımız kentte daha nitelikli hizmet görmek istemekte; doğru ve hızla erişilebilecek veri/bilgiye her zaman ihtiyaç duymaktayız. Ancak bu bilgiler; kentin yapısı gereği, farklı uzmanlık alanları içinde, sınırlı sayıda, dağınık ortamlarda bulunmaktadır. Bu yaklaşım verilerin toplanması, güncellenmesi, analizi ve sunulması için yeterli değildir. Aynı zamanda bir kentin 
teknik alt ve üst yapısının denetim altında tutulması, ulaşım kontrolü, kentsel sorunlara çözüm üretilmesi, akıllı kent uygulamaları için yerel yönetimlerin “bilgi yönetimi” düzeneklerini yeniden oluşturmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Antalya kentine ait çeşitli veriler farklı kurum ve kuruluşlar tarafından toplanmakta fakat verilere ilişkin standart bir veri tabanının bulunmaması bu verilerden kurum ve kuruluşlar arasındaki koordinasyonsuzluktan dolayı yeterli şekilde yararlanılamamaktadır. Bu bakımdan kentsel faaliyetlerin yerine getirilmesinde ihtiyaç duyulan planlama, altyapı, mühendislik, temel hizmetler ve  yönetimsel bilgileri hızlı ve sağlıklı bir şekilde irdelemek amacıyla oluşturulan, konumsal bilgi sistemlerinden biri olan Kent Bilgi Sistemi kentimizde 19 ilçeyi kapsayacak şekilde hayata geçirilmelidir. Akıllı hareketlilik /ulaşım, akıllı yaşam, akıllı yönetişim, akıllı çevre, akıllı ekonomi, akıllı sağlık sistemleri ve bu bileşenler kapsamında, akıllı insan; insanların bilgi ve iletişim teknolojileri kullanma ve üretme becerilerinin geliştirilerek yaratıcılığı ve inovasyonu özendiren kapsayıcı bir toplum oluşturulması amaçlanmalıdır. Yukarıda sayılan bu bileşenler birbirlerini besleyen ve geliştiren uygulamalar olduğundan, akıllı şehir tasarımında bu bileşenlerin bir sistem yaklaşımıyla, bütüncül bir şekilde ele alınması uygulamada etkinliği arttırması bakımından önem taşımakta kriz dönemlerinde hayatı kolaylaştırıcı bir unsur olmaktadır.

7. DOĞAL VE KÜLTÜREL KAYNAKLARIN SÜRDÜRÜLEBİLİR KULLANIMININ SAĞLANMASI GEREKMEKTEDİR. ÇEVREYE DUYARLI PLANLAMA YAKLAŞIMI GELİŞTİRİLMELİDİR.

Antalya çok zengin doğal ve kültürel kaynaklara sahip bir kenttir. Çevresel kaynakların sürdürülebilir kullanımının sağlanması, kentsel yayılmanın kontrollü olması, kentsel rantın açık ve yeşil alanlar, orman ve tarım alanları, kıyılar ve doğal kaynakları yok etmesinin ve farklı kullanımlara dönüştürülmesinin engellenmesi gerekmektedir. Gıda güvenliği ve tarımın kentlerde ne kadar önemli olduğu bu dönemde bir kez daha hatırlanmışken tarım alanlarımızın korunmasında hassas davranılmalıdır. İklim değişikliğinin etkilerini azaltacak, atık yönetimi, enerji etkin planlama, gürültü, görsel, hava ve su kirliliğinin oluşmasının önlenmesi önem taşımaktadır. İklim Eylem Planları kentteki tüm dinamiklerle birlikte oluşturulmalı ve hayata geçirilmelidir.

8. HER TÜRLÜ AFETE KARŞI KENTİMİZİ DİRENÇLİ HALE GETİRECEK PLANLAMA ÇALIŞMALARINI HAYATA GEÇİRMELİYİZ.

Kentsel mekânın sağlıklılaştırılması, standartların yükseltilmesi, jeolojik açıdan riskli alanların belirlenmesi, halkın sağlıklı bir çevrede, yaşama elverişli alanlarda yaşaması amacıyla projelerin geliştirilmesinin gerekliliği tartışılmazdır. 2000 yılından sonra hayatımıza giren kentsel dönüşüm projeleri üst ölçekli plan kararlarına uygun olarak, sağlıklı ve yaşanabilir bir kentsel çevre oluşturulabilmek için, kent planlama disiplini içinde geliştirilmeli; tüm planlama ilkeleri ve kurallarına uygun olarak, çevresel etkileri analiz edilerek plan bütünlüğünden koparılmadan sosyal yapıda göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle, geliştirilen tüm projelerde, kamu yararı ilkesine ve planlama ilkelerine ayrımsız biçimde uyulmalıdır. Kentimizde doğal afetlere ilişkin acil eylem planlarının oluşturulması, Afet Sakınım planlarının yapılarak riskleri en aza indirgeyecek yaklaşımlar geliştirilmeli, Kentsel Dönüşüm Master Planı çalışmaları doğrultusunda kentteki yapı ve zemin etüdleri yapılarak sağlıksız mekanların güvenli  mekanlar haline dönüştürülmesi, günün her saati yaşayan canlı tüm kesim ve bölgeler için kentin güvenlik altyapısı oluşturulmalıdır.

9. KENT ESTETİĞİNİ İYİLEŞTİRİCİ ÇALIŞMALAR YAPMAK GEREKMEKTEDİR.

Çevre, doğa ve kültür bir arada uyum içinde, estetik bir algı yaratır. Kent estetiği, ortak yaşam kültüründen yani kamusal alanların estetik değer olarak geleceğe taşınmasıyla başlar. Kent estetiği insanın sosyal ve ruhsal yaşamına yani insana birebir etki eden bir olgudur. Bunun için kentteki tüm dinamiklerin bir araya gelerek kentin iklimsel özellikleri ve yerel değerleri göz önünde bulundurularak kent estetiğini iyileştirici belirli kural ve uygulamaların kararlılıkla belirlenmesi hayata geçirilmesi, kent estetiği komisyonlarının etkin olarak çalışması, yönetmeliklerle çalışma usul ve esaslarının belirlenmesi, kentsel tasarım projelerine ve yarışmalarına özendirici yaklaşım içerisinde bulunmak gerekmektedir.

10. KENTSEL HİZMETLERDEN EŞİT ERİŞİM VE İYİ YÖNETİŞİM.

Kentsel Hizmetlerden (sosyal, kültürel, sağlık, eğitim v.s.) kentlinin yaşlı, genç, çocuk, kadın, engelli, dezavantajlı tüm kesimin eşit ve etkin yararlanması, kentsel hizmetlere erişilebilirliğinin arttırılması gerekmektedir. Bu dönem bize mahalle kavramının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha göstermiştir. Mahalle ölçeğinde yürüyerek temel ihtiyaçlarımızı karşılamak, özellikle kadınların, çocukların, engellilerin ve yaşlıların mahalle ölçeğinde yeşil alanlara ve temel ihtiyaçlara yürüme mesafesinde ulaşılabilirliğinin ne kadar gerekli olduğu görülmüştür. Mahalle kavramı geliştirilmeli ve mahalle ölçeğinde yaşam kalitesinin yükseltilmesine yönelik çeşitli programlar ve projeler oluşturulmalıdır. Toplumun değişen ihtiyaçları, değişen yaşam şekilleri ve önceliklerimiz önümüzdeki günlerde yaşam alanlarımızın da değişimini beraberinde getirecektir. Aslında kentteki afetler ve krizler, kentsel ihtiyaçları ve sorunları daha belirgin bir hale getirmektedir. Bu sorunları görmezden gelmek gelecek kuşakların yaşam haklarını kısıtlamaktır. Sürdürülebilir, daha yaşanabilir, daha yeşil ve herkes için erişilebilir, afetlere ve salgınlara karşı daha dirençli ve sağlıklı yerleşimler oluşturmak için kentimizdeki planlama ve tasarım anlayışını katılımcılıkla yeniden düşünmeye ve tartışmaya ihtiyaç vardır.

Şehir Plancıları Odası Antalya Şube Başkanı Dr. Ebru MANAVOĞLU 
 

ANTALYA EKSPRES

Antalya’nın en iyi yerel gazetesi

Antalya EKSPRES Gazetesi 12/12/1983 tarihinde yayın hayatına başladı. Değişmeyen ilkeleri ile aralıksız yayınlanan Antalya Ekspres, tarafsız, özgür ve objektif gazetecilik anlayışını benimseyen cumhuriyetçi, yurtsever, milliyetçi, halkçı ve Atatürkçü bir gazetedir.

Tüm hakları saklıdır. 2017 © Antalya Ekspres